| حواس برتر در جانوران |
|
|
| نویسنده: دکتر علیرضا اکبرپور | ||||||
| Sunday, 14 December 2008 | ||||||
 ما
انسان ها عطرگل سرخ وصداي خنده بچه ها را به خوبي حس مي کنيم اما آيا
نيروي برق راهم به همين راحتي تشخيص مي دهيم؟ آيا سامانه جهت يابي ماهواره
اي دردورن بدن انسان وجود دارد؟ حيوانات اما برعکس انسان، مملو از استعدادهاي ذاتي کارآمدي هستند، از جمله ديدن فرابنفش، تشخيص حرارت، پيش بيني زلزله و…
دراين مقاله، با برخي از اين حواس برتر آشنا مي شويد.ديد فرابنفش مشاهده
دنياي اطراف در طيف نوري نزديک به فرابنفش، در بين پرندگان، حشرات، ماهي
ها، خزندگان، ودرمقياس کمتر براي پستانداران، امري طبيعي است. زنبورهاي
عسل مي توانند طول موج هاي بين 300 تا 500 نانومتر را ببينند. به همين
دليل آنها جذب گل هايي مي شوند که رنگ دانه هاي آنها پرتو فرابنفش را جذب
کرده وبه صورت علائمي مخصوص نمايان مي کنند. به نظر مي رسد مرغ مگس سان از رنگدانه هاي آغشته به فرابنفش براي جفت يابي استفاده مي کند.
سلاح مرموز کوسه
کوسه بزرگ سفيد به لطف اسلحه مرموزي که به خوبي تنظيم شده است، مي تواند در هنگام شکار، چشمانش را به عقب برگرداند درحاليکه همچنان شکار را تعقيب مي کند. آنها مي توانند ميدان هاي الکتريکي را حس کنند. بسياري از کوسه ها منافذي برروي نوک بيني خود دارند که به اندام حسي خاصي موسوم به حفره هاي Lorenzini متصل هستند. اين اندام شامل سلول هاي گيرنده الکتريسيته هستند ومي توانند ميدان هاي الکتريکي ضعيفي را که توسط ماهي هاي ديگر توليد مي شوند، رديابي کنند. کوسه ماهي هاي بزرگ ازاين توانايي براي شناسايي و شکار نوعي سفره ماهي که در زيرماسه ها مخفي مي شوند، استفاده مي کنند. سبيل هاي حساس موش چشم هاي يک موش صحرايي به اندازه موهايي که دراطراف بيني او قرار دارند، در تشخيص اطراف وي مفيد نيستند. اين موهاي اطراف گونه که بسيار حساس تر از نوک انگشتان انسان هستند، پيام هاي الکتريکي به سمت مغز ارسال مي کنند. اين پيام ها يک تصور ذهني سه بعدي از پيرامون موش مي سازد. اين سبيل ها به موش در مسيريابي و تشخيص اينکه آيا مي تواند ازبين شکاف هاي موجود در اطراف خود رد شود يا نه، کمک مي کنند. تشخيص فشار بسياري از ماهي ها داراي يک سامانه حسي پيشرفته هستند که تغييرات کوچک درفشار و جريان آب رابه آنها گوشزد مي کند. اين سامانه که در طول بدن ماهي وجود دارد، شامل گيرنده هايي موسوم به neuromast است. به طور مثال، اين ماهي ها حتي مي توانند تغييرفشار به وجود آمده توسط امواجي که به خاطر تقلاي يک حشره برروي آب ايجاد شده را تشخيص دهند. اين تغييرات، توسط يک سري پرزهايي که به اين گيرنده متصل هستند، دريافت مي شوند. قطب نماي طبيعي پرندگان مهاجر به خاطر داشتن توانايي مشاهده ميدان مغناطيسي زمين، مي توانند فواصل بسيار زيادي را بدون اينکه از مسيرخود منحرف شوند، طي کنند. دانشمندان هنوز مطمئن نيستند که آنها چگونه اين کار را انجام مي دهند. اما اين نظريه وجود دارد که اين عمل توسط بلورهاي مغناطيسي بسيار ريزي (مغناطيسي ترين کاني هاي روي زمين) که درسلول هاي مغز پرندگان موجود هستند، انجام گيرد. اين بلورها به سمت شمال مغناطيسي تنظيم مي شوند ومي توانند اطلاعات مربوط به جهت يابي را به مغز پرندگان انتقال دهند. گيرنده هاي حرارتي شهرت مارهايي مثل مارزنگي و افعي هاي زهردار به خاطر وجود دو حفره ريزاست که در پشت سوراخ هاي بيني آنها وجود دارد. اين حفرات که به 1600 سوراخ حسي متصل هستند، جهان پيرامون ما را به صورت پرتوهاي فروسرخ نمايش دهند. اين نوع مارها مي توانند طعمه هايي که دماي بدن آنها نسبت به محل اطراف تنها 0/002 درجه سانتي گراد اختلاف دارد، تشخيص دهند ودرهمان حال فاصله طعمه را تخمين بزنند، استفاده از گيرنده هاي گرمايي، درديگر خزندگان، دوزيستان وحشرات نيز معمول است. حس ششم بعداز سونامي سال 2004، بسياري از دانشمندان به اين فکر افتادند که حس ششمي در حيوانات وجود دارد که به آنها توانايي تشخيص احتمال وقوع زلزله و فرار به مناطق مرتفع تر را مي دهد. مسئولان پارک ملي ” يالا” که در سري لانکا هنگامي که متوجه شدند طي اين حادثه مرگي درهيچ گروهي از حيوانات پارک رخ نداده است، بسيار حيرت زده شدند. اين احتمال وجود دارد که بعضي از گونه هاي حيوانات توانايي تشخيص لرزش هاي خفيف زمين وتغييرات فشار هوا را دارند. نشريه دانشمند  لینک به این مطلب | بازدیدها: 801
نظرات شما
Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6 |
||||||
| < Prev | Next > |
|---|